Onder die Linde

Mens word opgeval deur die ware kinderlike eenvoudigheid van sommige dinge in die OLB. Hierdie ou ras kan werklik – na Savitri Devi – as die jongste ras ter wêreld beskryf word. Dele van hulle skeppingsmites en lofgesange laat mens skoon bloos vir hulle onskuld.

 

Hierdie kinderlike eenvoud word afgeweeg met ‘n sterk neiging na wysheid en bloedsreinheid, ‘n kombinasie wat ek my nie by enige ander volk kan herinner nie. Ook moes die Fryas dan later landsweer en weringsplig instel om hulle volk te beskerm, in hierdie sin herinner hulle liefde tot eer en deugd aan geen ander volk as die Duitsers nie.

 

As die OLB ‘n 19de eeuse vervalsing of ‘grap’ deur ‘n paar meesterbreine is, is dit beslis werd om as een van die 7 wonders van Europese kultuur betrag te word. Iets so ryk en ingewikkeld kan niks minder wees nie. As dit bevind word dat dit nie ‘n vervalsing is nie, ― dan sal selfs ek met meer beskeidenheid moet praat, want vele huidige wêreldopvattings sal vernietig en verander moet word. ――

 

Die kort vertaling wat volg is ‘n voorbeeld van ‘n sedeles aan ‘n aard van mens wat stellig as Noordies beskryf kan word, d.i. die lakoniese man met min om te sê en wie stilte en eensaamheid verkies.

 

Vrae en antwoorde

 

THIT STAT VP SKRIV.FILT SKRÉVEN.
TÁL ÀND ANDWARDE ORA FÁMNA TO.N FÁRBYLD.
EN VN.SELS GÍRICH MÀN KÉM TO BÁRANDE BY TRÁST THÉR FÁM WÉRE TO STAVIA.
HI SÉIDE. VN.WÉDER HÉDE SIN HUS WÉI BROCHT.
HI HÉDE TO WR.ALDA BÉDEN. MEN WR.ALDA NÉDIM NÉNE HELPE LÉNAD.

 

Dit staan op skrifvilt geskryf.
Taal en antwoorde as voorbeeld vir die feetjies.~

 

‘n Ongesellige (lett. ongesels gierige) man kom by Troos die feetjie by Stavia om hulp. Hy sê dat onweer sy huis vernietig het en dat  hy tot Wralda (: wêreld, oeroue, heelal) gebid het, maar Wralda wou hom geen help leen nie.

 

BIST EN ÀFTE FRYA.S. FRÉJE TRÁST.
FON ELDER T ELDER. ANDERE THENE MÀN.
THÀN SÉIDE HJU WIL IK ÀWET IN THIN MOD SÉJA
IN BITROUWA THÀT ET KÍMA GROJA ÀND FRÜCHDA JÉVA MÉI.
FORTH SPRÉK HJU ÀNDE KÉTH.
THÁ FRYA BERN WAS. STAND VS MODER NAKED ÀND BLÁT
VNBIHOD TOJENST THA STRÉLUM THÉRE SVNNE.
NINMAN MACHT HJU FRÉJA ÀND THÉR WÉRE NIMMAN THÉR HJA HELP MACHT LÉNA.
THÁ GVNG WRALDA TO ÀND WROCHTE IN HJRA MOD
NIGUNG ÀND LIAVDE ANGGOST ÀND SKRIK.
HJU SACH RONDOMME HJRA NIGUNG KÁS THET BESTE
ÀND HJU SOCHTE SKUL VNDERA WÁRANDE LINDA.
MEN RÉIN KÉM ÀND T.ONHLEST WÉRE THÀT HJU WET WRDE.
THACH HJU HÉDE SJAN HO THET WÉTER TO THA HELLANDA BLÀDAR OF DRUPTE.
NW MAKADE HJU EN HROF MITH HELLANDA SIDUM. VP STÔKA MAKADE HJU THAM.
MEN STORNEWIND KÉM ÀND BLOS RÉIN THÉR VNDER.
NW HÉDE HJA SJAN THÀT THA STAM HLY JEF.
ÀFTER GONG HJA TO AND MÁKADE EN WÁCH FON PLAGA AND SÁDUM
THET FORMA AN ÉNE SÍDA ÀND FORTH AN ALLE SÍDA.
STORNEWIND KÉM TOBEK JETA WODANDER AS TO FORA ÀND BLOS HJU HROF EWÉI.
MEN HJU NE BÁRADE NAVT OVER WRALDA NER TO JENST WR.ALDA.
MEN HJA MAKADE EN RÉITNE HROF ÀND LÉIDE STÉNA THÉR VPPA.

 

[104] Is jy ‘n egte Frya? vra Troos, „van geslag tot geslag” antwoord die man. Dan wil ek iets in jou gemoed saai, in vertroue dat dit sal kiem, groei en vrugte gee. Sy spreek toe en sê: toe Frya gebore was staan ons moeder naak en bloot en onbehoed teenoor die strale van die son. Sy kon geen mens vra nie en daar was niemand wat hulp kon leen nie.

 

Toe gaan Wralda en skep in haar gemoed neiging en liefde, angs en skrik. Sy kyk toe rondom haar, volg haar intuïsie, kies die beste plek uit en gaan soek toe skuil onder die beskermende lindeboom. Maar reën kom en saam dit die ongemak van nat word. Tog het sy gesien hoe die water van die hellende blare af drup. Nou maak sy ‘n dak met regop sye, op stokke maak sy dit. Maar stormwind kom en blaas die reën daar onder.

 

Nou het sy gesien dat die stam beskerming teen die wind gee. Na dit gaan sy toe en maak ‘n muur van gras en sooi, eers net aan een sy en toe aan alle sye. Stormwind kom toe terug skoon woedender as tevore en blaas die dak weg, maar sy kla nie oor Wralda ook nie teenoor Wralda nie. Sy maak ‘n riet dak en lê stene daarop.

 

BIFVNDEN HÀVANDE HO SÉR THET DVATH
VMB ALLÉNA TO TOBBANDE
ALSA BITHJUDE HIU HIRA BERN HO AND HWÉRVMBE HJU ALSA HÉDE DÉN.
THISSA WROCHTON ÀND THOCHTON TO SÉMINE.
A SADENERA WISE SEND WI AN HUSA KÉMEN MITH STOPPENBÀNKUM EN SLECHT
AND WARANDA LINDA WITH THA SVNNE.STRÉLUM.
TO THA LESTA HÀVON HJA EN BURCH MÁKAD ÀND FORTH ALLE ÔTHERA.
NIS THIN HUS THUS NAVT STERK NOCH WÉST
ALSA MOT I TRACHDA VMBET ÔRE BÉTER TO MÁKJANDE.
MIN HUS WÉRE STERK ENOCH SÉIDER.
MEN THET HÁGE WÉTER HETH.ET VP BÉRAD
ÀND STORNEWIND HETH.ET ORE DÉN.
HWÉR STAND THIN HUS THÀN. FRÉJE TRÁST.
ALINGEN THÉRE RÉNE ANDERE THENE MAN.
NE STAND.ET THÀN NAVT VPP.EN NOL. JEFTHA THERP. FRÉJE TRÁST.
NÉAN SÉIDER. MIN HUS STAND ÉNSUM BY THA OVERE.
ALLÉNA HÀVIK ET BUWAD MEN IK NE MACHT THÉR ALLÉNA NÉN THERP TO MAKANE.

 

Soos sy bevind het hoe moeilik dit is [105] om alleen te sukkel, verduidelik sy aan haar kinders hoe en waarom sy so moes maak. Hulle werk en dink toe saam, en op sodanige wyse het ons aan huise gekom met stoepbanke, ‘n straat en bewaarende linde bome wat ons teen die sonstrale beskerm. Uiteindelik het hulle ‘n burg gemaak en voorts al die ander.

 

As jou huis nie sterk genoeg was nie, dan moet jy probeer om die ander beter te maak. „My huis was sterk genoeg” sê hy, „maar die hoë water het dit opgebeur en stormwind het die res gedoen.” Waar staan jou huis dan? vra Troos „Al langs die Ryn” antwoord die man. Staan dit dan nie op ‘n bult of heuwel nie? vra Troos, „Nee, my huis staan eensaam by die oewer. Ek het dit alleen gebou maar ek kon geen heuwel maak nie.”

 

IK WIST WEL SÉIDE TRÁST. THA FÁMNA HÀV.ET MY MELD.
THV HEST AL THIN LÉVA EN GRÛWEL HAD ANTHA MÀNNISKA
UT FRÉSE THÀTSTE AWET JÉVA JEFTHA DVA MOSTE TO FARA HJAM.
THACH THÉR MITHA NE MÉI MÀN NAVT FÉR NE KVMA.
HWAND WR.ALDA THÉR MILD IS KÉRATH HIM FONA GÍRIGA.
FESTA HET VS RÉDEN
ÀND BOPPA THA DURA FON ALLE BURGUM IS.T
IN STÉN UTWRYTEN.
BIST ÀRG BÁT.SJOCHTIG SÉIDE FÀSTA
BIHOD THÀN JVWE NÉSTA
BITHJOD THÀN JVWE NÉSTA
HELP THÀN JUWE NÉSTA
SÁ SKILUN HJA.T THI WITHER.DVA.
IS I THINA RÉD NAVT GOD.NOCH. IK NÉT FÁR THI NÉN BÉTERA.
SKÁM.RÁD WÀRTH THEN MAN ÀN HI DRUPTE STOLKES HINNE.

 

Ek weet wel sê Troos, die feetjies het dit vir my gesê. Jy het jou lewe lank ‘n gruwel gehad aan ander mense uit vrees dat jy iets vir hulle moes gee of doen. Tog daarmee kan mens nie vêr kom nie, want Wralda wat mild is keer hom van die gieriges.

 

Festa het hierdie raad gegee en boop die deure van alle burge is dit [106] in steen uitgeksryf:

 

IS JY ERG BAATSUGTIG?
BEHOED DAN JOU NAASTE
ONDERRIG DAN JOU NAASTE
HELP DAN JOU NAASTE
SO SAL HULLE JOU DIT TERUG DOEN.

 

Is die raad nie goed genoeg? Ek het vir jou niks beter nie. Skaamrooi word die man en hy sluip stilletjies weg.